http://product.statnano.com). بالغ بر 41 نوع محصول متمایز نانویی در این صنعت‌شناسایی شده که از حوزه های صنعتی خوراکی ها، مکمل های غذایی و ورزشی، نانوحسگرها و بسته‌بندی هستند. کشورهای برتر به لحاظ تعداد برند نانویی عرضه شده در بازار ایالات متحده، استرالیا، هلند، کره جنوبی و کانادا معرفی می شوند. در میان تمامی نانومواد به کار گرفته شده، نانوذرات نقره، رس، دی اکسید تیتانیم، دی اکسید سیلیسیم، لیپوزوم Q10، طلا و زئولیت بیشترین استفاده را جهت ایجاد و یا بهبود خواص نانویی مانند کنترل کیفیت مواد غذایی، تشخیص عوامل بیماری زا و آلاینده‌ها، افزایش قابلیت جذب مواد مغذی، تنظیم pH بدن، محافظت از DNA، کنترل رهاسازی ترکیبات شیمیایی در بدن، فیلتراسیون اکسیژن و رطوبت داشته اند."> ستاد ويژه توسعه فناوري نانو | مقالات و گزارش ها | فناوری نانو در محصولات تجاری صنعت مواد غذایی و بسته بندی
1
ستاد ویژه توسعه فناوری نانو Iran Nanotechnology Initiative Council بستن
  • ستاد ویژه توسعه فناوری نانو

  • بانک اطلاعات شاخص های فناوری نانو

  • سایت جشنواره فناوری نانو

  • سیستم جامع آموزش فناوری نانو

  • شبکه آزمایشگاهی فناوری نانو

  • موسسه خدمات فناوری تا بازار

  • کمیته استانداردسازی فناوری نانو

  • پایگاه اشتغال فناوری نانو

  • کمیته نانو فناوری وزارت بهداشت

  • جشنواره برترین ها

  • مجمع بین المللی اقتصاد نانو

  • اکو نانو

  • پایگاه اطلاع رسانی محصولات فناوری نانو ایران

  • شبکه ایمنی نانو

  • همایش ایمنی در نانو

  • گالری چند رسانه ای نانو

  • تجهیزات فناوری نانو

  • صنعت و بازار

  • باشگاه نانو

فناوری نانو در محصولات تجاری صنعت مواد غذایی و بسته بندی

افراد مقاله : ‌ نویسنده اول - ساناز مقراضی برین , نویسنده دوم - امیرمحمود بخشایش , نویسنده سوم - صبا شرف الدین زاده

موضوع : علم و پژوهش - صنعت و بازار کلمات کلیدی : بانک اطلاعاتی - محصولات فناوری نانو - نانومواد - بسته بندی تاریخ مقاله : 1396/05/22 تعداد بازدید : 1141

بر اساس تعریف محصول فناوری نانو طبق استاندارد ISO TS 18110، هر نوع محصول مرتبط با صنعت مواد غذایی که کیفیت فیزیکى، شیمیایى و بیولوژیکى و همچنین جمع‏ آورى، عمل‏ آورى، تبدیل، تکمیل، نگهدارى و حمل و نقل آن به کمک فناوری نانو انجام گرفته و یا مبتنی بر فناوری نانو باشد، محصول نانویی صنعت مواد غذایی به حساب می‌آید. تا ابتدای سال 1396، تعداد 340 محصول نانویی صنعت مواد غذایی موجود در بازارهای جهانی به‌وسیله‌ی بانک محصولات فناوری نانو (NPD) رصد شده است که از میان آن‌ها محصولات 91 شرکت از 19 کشور بررسی و به ثبت رسیده است (http://product.statnano.com). بالغ بر 41 نوع محصول متمایز نانویی در این صنعت‌شناسایی شده که از حوزه های صنعتی خوراکی ها، مکمل های غذایی و ورزشی، نانوحسگرها و بسته‌بندی هستند. کشورهای برتر به لحاظ تعداد برند نانویی عرضه شده در بازار ایالات متحده، استرالیا، هلند، کره جنوبی و کانادا معرفی می شوند. در میان تمامی نانومواد به کار گرفته شده، نانوذرات نقره، رس، دی اکسید تیتانیم، دی اکسید سیلیسیم، لیپوزوم Q10، طلا و زئولیت بیشترین استفاده را جهت ایجاد و یا بهبود خواص نانویی مانند کنترل کیفیت مواد غذایی، تشخیص عوامل بیماری زا و آلاینده‌ها، افزایش قابلیت جذب مواد مغذی، تنظیم pH بدن، محافظت از DNA، کنترل رهاسازی ترکیبات شیمیایی در بدن، فیلتراسیون اکسیژن و رطوبت داشته اند.

 

در سال‌های اخیر نیاز به خوراکی‌های بهداشتی آماده برای طبخ[1] و غذاهای آماده افزایش یافته است. همچنین بیماری‌های ناشی از مواد غذایی سالانه حدود 75 میلیون نفر را دچار دردسر می‌کنند که بالغ بر 325000 نفر آن‌ها نیاز به بستری در بیمارستان دارند. در نتیجه تهیه غذای کافی و بهداشتی با استفاده از روش‌ها و فناوری‌های نوین یکی از اولویت‌های تحقیقاتی کشورهای مختلف جهان است. صنایع مواد غذایی به علومی اطلاق می‌شود که کیفیت فیزیکى، شیمیایى و بیولوژیکى محصولات کشاورزى اعم از گیاهى و دامى را از لحاظ تبدیل و نگهدارى مورد توجه قرار داده و امر جمع‏آورى، عمل‏آورى، تبدیل، تکمیل و نگهدارى و حمل و نقل این محصولات را مورد بررسى قرار می‌دهد. طبق تعریف استاندارد ISO TS 18110، هر نوع محصول مرتبط با صنعت مواد غذایی حاوی نانوماده که کارکرد یا خاصیت آن با فناوری نانو بهبودیافته و یا مبتنی بر فناوری نانو باشد، محصول نانویی صنعت مواد غذایی به حساب می‌آید. تا ابتدای آذر 1395، تعداد 340 محصول نانویی صنعت مواد غذایی موجود در بازارهای جهانی به‌وسیله‌ی بانک محصولات فناوری نانو (NPD) رصد شده‌ که از میان آن‌ها محصولات 91 شرکت از 19 کشور بررسی و به ثبت رسیده‌است (http://product.statnano.com). بالغ بر 41 نوع محصول متمایز نانویی در این صنعت‌شناسایی شده که از حوزه‌های صنعتی خوراکی‌ها، مکمل‌های غذایی و ورزشی، نانوحسگرها و بسته‌بندی هستند.. در جدول 1 حوزه‌های صنعتی نفت و گاز و انواع مختلف محصولات هر حوزه آورده شده است.

 

عمده محصولات ثبت شده (5/60 درصد) در این حوزه به شرکت‌های آمریکایی اختصاص دارد. استرالیا، هلند، کره جنوبی و کانادا دیگر کشورهای برتر به لحاظ تعداد محصول ثبت شده هستند که به ترتیب 9/10، 6/5، 6/5 و 7/4 درصد از محصولات این بانک را شامل می‌شود. به لحاظ تنوع برندهای تولیدی در حوزه‌های صنعتی مختلف، مکمل‌های غذایی بیش از 36 درصد از محصولات ثبت شده در بانک محصولات فناوری نانو را شامل می‌شوند که در این میان کشورهای ایالات متحده، هلند، چین، آلمان و انگلستان فعال بوده‌اند. از هفت کشور ایالات متحده، کره جنوبی، چین، آلمان، ایران، اسپانیا و ژاپن در حدود 70 محصول مرتبط با حوزه صنعتی بسته‌بندی به ثبت رسیده است که 20 درصد از محصولات این صنعت را شامل می‌شود. تنها 5 درصد از محصولات صنعت مواد غذایی مرتبط با نانوحسگرهای زیستی و زیست تخریب‌پذیر است که به‌وسیله‌ی شرکت‌هایی از ایالات متحده، سوئیس، آلمان، نیوزلند و آفریقا تهیه و به بازارهای جهانی عرضه شده‌است. در خصوص مکمل‌های ورزش ثبت شده در NPD، که محصول شرکت‌های آمریکایی و استرالیایی هستند نیز می‌توان این نکته را ذکر نمود که عموماً این محصولات برای تقویت عضله‌های بدن، افزایش انرژی، کاهش وزن و تأمین پروتئین در بین ورزشکاران حرفه‌ای و در راس آن‌ها ورزشکاران رشته بدنسازی و پرورش اندام مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

شرکت‌های Advanced Sports Nutrition، BioPharma Scientific، EAT NANO، Dose of Nature، Natural-Immunogenics Corp، Nano Health Solutions، IÖGO، NanoGreens، NanoSynergy Worldwide و NanoPack Inc بیشترین تعداد محصول ثبت شده در بانک را دارا هستند که به ترتیب 9/10، 8/3، 5/3، 5/3، 2/3، 2/3، 9/2، 9/2، 7/2 و 7/2 درصد از برندهای متمایز صنعت مواد غذایی NPD را شامل می‌شوند (شکل 2).

در شکل 3 نانومواد مورد استفاده در محصولات صنعت مواد غذایی ثبت شده در بانک NPD مقایسه شده‌اند. عمده محصولات حاوی یکی از نانوذرات نقره، رس، دی اکسید تیتانیم، دی اکسید سیلیسیم، لیپوزوم Q10، طلا و زئولیت هستند که در ادامه به طور مختصر بررسی می‌شوند:

- نانوذرات نقره: کاربرد اصلی نانوذرات نقره در حوزه‌های صنعتی بسته‌بندی و مکمل‌های غذایی است. شرکت‌های سازنده برای این محصولات خاصیت آنتی باکتریال و ضدبوی قوی در کنار خواصی چون ارتقای سیستم ایمنی و متابولیسم بدن، سازگاری با محیط زیست و بدن، آب‌گریزی، آنتی اکسیدان و آنتی بایوسیس را ذکر کرده‌اند.

- نانورس: ویژگی مهم نانورس آن است که استفاده از آن در مقادیر بسیار کم می‌تواند باعث کاهش وزن، افزایش استحکام و کاهش مؤثر عبور گاز (به ویژه اکسیژن) در نانوکامپوزیت‌های مورد استفاده در حوزه بسته‌بندی شود. انواع نانوکامپوزت‌های نایلونی، نانوکامپوزیت‌های پلی اولفین و افزودنی‌های جاذب اکسیژن حاوی نانورس در بانک محصولات NPD به ثبت رسیده است.

- نانوذرات دی‌اکسید تیتانیم: این نانوماده به عنوان افزودنی مواد غذایی با کد E171 در اتحادیه اروپا (EU) به ثبت رسیده است. خوراکی‌هایی مانند شکلات، آبنبات، آدامس و شیرینی از جمله انواع محصولاتی هستند که شرکت‌هایی نظیر MARS، The Hershey Company، Kraft، Eclipse، Pinnacle Foods Corp، Allen's، Mentos، Dickinson's، Carnation Breakfast Essentials و Albertsons به بازارهای جهانی عرضه کرد‌ اند. مهمترین نقش این نانوذرات در محصولات صنعت مواد غذایی و افزایش رنگ سفید آن‌ها بدون تغییر در طعم است.

- نانوذرات دی اکسید سیلیسیم: انواع محصولاتی چون کیسه‌های زباله، طعم دهنده‌ها، مکمل‌های غذایی و خوراکی‌هایی مانند قهوه با استفاده از نانوذرات دی‌اکسید سیلیسیم در این بانک اطلاعاتی به ثبت رسیده‌اند که ویژگی عمده آن‌ها افزایش قابلیت بسته‌بندی محصولات در نگهداری محتویاتشان است. همچنین در این محصولات خواصی چون آنتی باکتریال و تقویت سیستم ایمنی بدن ذکر شده است.

- کوآنزیم Q10: این ماده، که یوبی کوئینون هم نامیده می‌شود، یک آنتی اکسیدان قوی است که در غشای داخلی میتوکندری تمام بافت‌ها یافت می‌شود. وظیفه آن انتقال الکترون‌ها در زنجیره انتقال الکترون میتوکندری و کمک به سنتز آدنوزین تری فسفات در غشای آن است. لیپوزوم این ماده که حاوی ویتأمین‌های C و E است به‌وسیله‌ی شرکت‌های مطرح تولید و در محصولات صنعت مواد غذایی استفاده می‌شود. مکمل‌های غذایی مهمترین محصولاتی هستند که لیپوزوم Q10 در آن‌ها گزارش شده‌است. دو شرکت آمریکایی Nu Skin Enterprises و Pharmanex از مصرف کنندگان عمده Q10 هستند تا در محصولات خود خواصی نظیر جوانسازی، رطوبت رسانی و تغذیه رسانی پوست، رفع چروک، بهبود چرخش خون و آنتی اکسیدان را ایجاد کنند.

 

اطلاعات بیشتر در خصوص محصولات فناوری نانو صنعت مواد غذایی موجود در بازارهای جهانی در وبسایت NPD قابل دسترسی است:

http://product.statnano.com/industry/food