ستاد ویژه توسعه فناوری نانو

فناوری نانو در حیطه فناوری‌های همگرا (بخش اول)

فناوری‌های همگرا نویدبخش وعده‌های بزرگی هستند که از آن جمله می‌توان به وقوع سومین انقلاب صنعتی، دستیابی به دنیای پایدار و نیز ارتقای توانمندی‌های انسانی اشاره نمود. هرچند موضوعات مرتبط با فناوری‌های همگرا جذاب به ‌نظر می‌رسد، ولی در عین حال می‌توانند مانعی برای تحقق دستاوردهای مورد نظر باشند. علت این امر ماهیت گسترده و نفوذ نسبی فناوری‌های همگراست که سبب می‌شود تصمیم‌گیری صحیح در مورد انتخاب مسیر فعالیت‌ها و نیز محصولات، ابتکارات و فرآیندهایی که باید روی آن‌ها سرمایه‌گذاری شود، پیچیده شود. به عقیده‌ برخی از دانشمندان، فناوری نانو (هر دو زمینه علم و فناوری نانو) زیربنای اصلی چشم‌اندازهای مختلفی است که در فناوری‌های همگرا وجود دارد. فناوری نانو به عنوان حوزه‌ای نویدبخش در اوایل دهه‌ 2000 میلادی به حوزه‌ای چندرشته‌ای و پیشرو با ماهیت تحقیق و توسعه (R&D) مبدل گشته است. بدین ترتیب مراکز تحقیقاتی تخصصی، زنجیره‌های تأمین نوظهور (به علت افزایش مقیاس تولید نانومواد) و کاربردهای چندمنظوره – از پزشکی تا بسته‌بندی مواد غذایی – ایجاد شد. در این گزارش مشخصات فناوری نانو را از منظر ارتباط آن با همگرایی فناوری مورد بررسی قرار خواهیم داد. به عبارت دیگر، مواردی واقعی از همگرایی جریان‌های متعدد فناوری را در محیط‌های تحقیقاتی و مبتکرانه درون آزمایشگاه‌ها و شرکت‌ها بررسی خواهیم کرد. در ادامه، چهار حوزه کاربردی شامل بسته‌بندی پاک، ایمنی و امنیت مواد غذایی، داروها و تجهیزات پزشکی (که فناوری نانو در آن‌ها نقش مهمی را ایفا می‌کند) بررسی خواهد شد. این گزارش به‌وسیله‌ی دبیرخانه کارگروه فناوری ‌نانو (WPN ) آماده شده ‌‌است. گزارش پیش‌رو نسخه نهایی پروژه‌ای است که در زمینه فناوری نانو در حیطه همگرایی فناوری در برنامه کار و بودجه (PWB ) سال 2011-2012 کمیته سیاست‌های علمی و فناورانه (CSTP ) انجام گرفته ‌است. این کمیته گزارش حاضر را در 9 دسامبر 2013 تأیید کرد.